Bangladeş, iki Bangladeşlinin idamı nedeniyle Suudi Arabistan büyükelçisini Dışişleri'ne çağırdı

DAKKA — Bangladeş Dışişleri Bakanlığı, BBC Bangla'nın 18 Ekim 2026 tarihli haberine göre, Mekke'de yakın zamanda iki Bangladeş vatandaşının idam edilmesine ilişkin ayrıntı talep etmek üzere Dakka'daki Suudi büyükelçiyi çağırdı.

BBC Bangla'ya göre bakanlık, davaya ilişkin eksiksiz bir açıklama istemek için büyükelçiyle bir görüşme yaptı. Bakanlığın görüşmeye ilişkin kendi açıklaması kaynak metinde yer almıyor.

Suudi Arabistan'ın açıklamaları

BBC Persian ve BBC Urdu'ya göre, Suudi İçişleri Bakanlığı idamları Çarşamba günü, 14 Ekim'de, Suudi Basın Ajansı'nda yayımlanan bir açıklamayla duyurdu. Bakanlık, güvenlik güçlerinin iki adamı Mekke'deki bir camide "ahlaka aykırı ve edepsiz" davranışlar nedeniyle tutukladığını belirtti. Bakanlık, soruşturmanın ardından davanın mahkemeye taşındığını ve mahkemenin suçlamaların kanıtlandığına hükmederek iki adama da ölüm cezası verdiğini ifade etti.

BBC Persian'ın aktardığına göre, Suudi yetkililer iddialara ilişkin başka ayrıntı yayımlamadı.

Bangladeş'in tepkisi

BBC Persian ve BBC Urdu'ya göre, Cuma günü, 15 Ekim'de, Bangladeş'in Cidde'deki konsolosluğu Suudi Dışişleri Bakanlığı'na yazarak ayrıntı istedi. BBC Persian, Bangladeşin idamları kınadığını ve bir açıklama talep ettiğini bildirdi.

Cidde'deki Bangladeş Başkonsolosluğu kaynakları BBC'ye, Suudi makamların tutuklama, yargılama süreci veya idamlar hakkında hiçbir bilgi vermediğini söyledi. Aynı kaynaklara dayanan BBC Urdu, Suudi makamların iki adamın Bangladeşli olduğunu büyükelçilik aracılığıyla teyit etmediğini bildirdi.

BBC Persian'ın haberine göre bu nedenle cenazelerin nerede tutulduğu, ne zaman ve nasıl teslim edileceği bilinmiyor. Aynı habere göre, Bangladeş resmen bilgilendirilmediği için büyükelçilik erkeklerin ailelerine ulaşamıyor ya da onlara bilgi veremiyor.

Hukuki sorular

BBC'nin konuştuğu uzmanlar, Suudi Arabistan'ın cezaları ailelere ya da büyükelçiliğe haber vermeden infaz ederek Viyana Sözleşmesi'ni ihlal ettiğini söyledi. BRAC'ın göç programı başkanı Sharif ul Hasan, BBC Urdu'ya göre Suudi Arabistan'ın süreç boyunca sözleşmeyi ihlal ettiğini belirtti.

Sözleşmenin 36. maddesi, yabancı bir uyruklunun tutuklanması veya gözaltına alınması hâlinde, kişi talep ederse, ülkesinin büyükelçiliğine gecikmeksizin bilgi verilmesi gerektiğini öngörüyor. BBC Urdu ve BBC Persian, Suudi Arabistan'ın sözleşmeyi 1981'de imzaladığını bildirdi.

Britanya merkezli uluslararası hukuk uzmanı Rehan Rashid, BBC Bangla'ya mevcut bilgilerin erkeklerin temyiz süreçleri tamamlandıktan sonra cezalandırıldığına işaret ettiğini söyledi. BBC Urdu'daki habere göre "Büyükelçiliğin bundan haberdar olması gerekirdi" dedi ve sürecin tek bir günde gerçekleşmediğini ekledi. Rashid, erkeklere konsolosluk yardımı isteyip istemediklerinin defalarca sorulması gerektiğini, bunu reddetmeleri hâlinde ise Suudi makamların sorumlu olmayacağını da söyledi.

Eski büyükelçi Humayun Kabir farklı bir görüş dile getirdi. BBC Bangla'ya, yargılamanın Suudi Arabistan'ın iç hukuk süreci kapsamında yapıldığı için Suudi makamların Bangladeş'i bilgilendirme hukuki yükümlülüğü bulunmadığını söyledi. Bangladeş talep ederse yine de yanıt verebileceklerini belirtti. Kabir, bu davada neler olduğunun bilinmediğini ekledi.

Arka plan

BBC Persian'ın aktardığına göre Suudi İçişleri Bakanlığı ayrıca "terörle ilgili" suçlardan beş Suudi vatandaşının idam edildiğini duyurdu. Bu suçların ne zaman işlendiğinin açık olmadığı bildirildi.

Hak örgütleri, BBC Persian'a göre Suudi Arabistan'ın 2025 yılında 300'den fazla idam gerçekleştirdiğini söylüyor. Ülkede ölüm cezası, uyuşturucuyla ilgili ve bazı güvenlikle ilgili suçlamalar dahil geniş bir suç yelpazesinde uygulanıyor. İnsan hakları örgütleri ülkeyi adil yargılanma standartları konusunda eleştiriyor.