Netanyahu ile Eisenkot koalisyon seçeneklerini tartarken İsrail'deki iki blokun da çoğunluğu yok

KUDÜS — Ne Başbakan Benjamin Netanyahu'nun blokü ne de Gadi Eisenkot'un önderliğindeki muhalefet kampı 27 Ekim seçiminde Knesset çoğunluğunu kazanabildi; her iki taraf da gereken 61 sandalyenin altında kaldı. Bu, 30 Ekim'de açıklanan nihai sayımlara göre böyle.

İsrail'in kamu yayıncısı KAN, perşembe akşamı sayımın tamamlandığını bildirdi. AFP'ye atıfta bulunan Arab News'in aktardığına göre, sağ kanat ve Ultra-Ortodoks partilerden oluşan Netanyahu'nun bloku, Likud'a ait 27 sandalye dahil 53 sandalye aldı. Muhalefetteki Değişim bloku 48 sandalye kazandı. Arap çoğunluklu iki liste olan Ra'am ve Ortak Liste ise toplam 19 sandalye elde etti.

Al Jazeera, Merkez Seçim Kurulu'nun nihai sonuçları cuma sabahı erken saatlerde yayımladığını ve katılım oranını yüzde 77,9 olarak açıkladığını bildirdi. Anadolu Ajansı ise doğrulama işlemlerinin ardından nihai sonuçların 4 Kasım'da açıklanmasının beklendiğini aktardı. Ajans, muhalefet lideri Yair Lapid'in katılım oranını yüzde 77,7 olarak verdiğini ve bunun 1999'dan bu yana en yüksek oran olduğunu belirttiğini kaydetti. Kaynaklar, zamanlama ve katılım rakamlarındaki farklılıkları açıklamıyor.

Al Jazeera, asker ve diplomatların kullandığı en az 500 bin "çift zarf" oy pusulasının perşembe günü sayıldığını yazdı.

Lapid: Netanyahu için "imkânsız"

Lapid cuma günü X'te yaptığı açıklamada, Netanyahu'nun 53 sandalyeyle "hükümet kurmasının bir yolu olmadığını" söyledi. Başbakanın blokunun giden Knesset'te 68 sandalyeye sahip olduğunu hatırlattı. Muhalefetin sonucunu ise "nokta farkıyla zafer" olarak nitelendirdi, "nakavt" olarak değil.

Lapid, bir sonraki aşamanın seçim kampanyasından daha zor olacağını söyledi.

"Hükümet kurmak tam tersi. Kameraların uzağında, küçük odalarda, yavaş yavaş gerçekleşiyor." — Yair Lapid, muhalefet lideri

Ayrıca "Zor olacak. Hiçbir garantim yok." dedi.

Netanyahu'nun seçenekleri

AFP'ye göre Netanyahu'nun hükümetine katılmaları için muhalefet partilerine yaklaşması gerekecek. Bu, onu görevden uzaklaştırma vaatleriyle yürütülen bir kampanyanın ardından bir geri adım olacak. AFP, perde arkası görüşmelere ilişkin çok az bilginin sızdığını belirtti.

AFP, Eisenkot'un kampındaki dört partinin olası tepkilerini değerlendirdi. Yair Golan'ın önderliğindeki ve 8 sandalye kazanan sol kanat Demokratlar'ın en az istekli olacağını; 7 sandalye kazanan Avigdor Lieberman'ın Yisrael Beytenu'sunun ise büyük olasılıkla reddedeceğini ifade etti.

Lieberman perşembe günü "akla yatkın tek koalisyonun" Netanyahu'suz bir koalisyon olduğunu söyledi; AFP'nin aktardığına göre, Netanyahu'nun partisinin geri kalanına ise göz yumulabileceğini öne sürdü. Al Jazeera, Lieberman'ın "Ne Bibi ne Tibi" dediğini aktardı. Bu sözle Netanyahu ile Ortak Liste'nin bir parçası olan Ta'al partisinin lideri Ahmed Tibi kastediliyordu.

AFP, 12 sandalye kazanan merkez sağ Birlikte partisinin lideri Naftali Bennett'in tutumunun daha belirsiz olduğunu belirtti. AFP'ye göre Bennett, belirli koşullar altında Netanyahu'nun kampıyla bir ittifaka karşı çıkmayabileceğini ilk başta öne sürmüştü. Bu koşullardan biri, 7 Ekim 2023 saldırılarını inceleyecek bir araştırma komisyonunun derhal kurulmasıydı. Bennett daha sonra sözlerinin yanlış anlaşıldığını söyledi.

AFP, 21 sandalye kazanan Eisenkot'un Yaşar partisiyle bir anlaşmanın uzak bir ihtimal olduğunu tanımladı. Eisenkot, Netanyahu'yu görevden uzaklaştırma sözüyle seçime girdi ve başbakanlığın dönüşümlü olarak paylaşılmasını dışladı. AFP'ye göre Eisenkot oylamadan önce "Tek bir başbakan olacak ve o da ben olacağım" dedi.

AFP, Netanyahu'nun Arap çoğunluklu listelere de yönelebileceğini, ancak bunun son derece olası olmadığını belirtti. Netanyahu kampanya sırasında bu listeleri tehdit olarak sundu. Al Jazeera, Likud'un bu listeleri seçimi "çalmakla" suçladığını bildirdi. Netanyahu cuma günü X'te şunu yazdı: "Onlarla hükümet kurmak yasaktır."

Ayrıca Yedioth Ahronoth, aşırı sağcı Yahudi Güç partisinin lideri Itamar Ben-Gvir'in perşembe günü Netanyahu ile görüştüğünü bildirdi. Yahudi Güç, iki tarafın Arap partilerin desteklediği solcu bir hükümetin kurulmasını engellemeyi görüştüğünü açıkladı.

Eisenkot'un seçenekleri

AFP, Eisenkot'un iki temel yolu olduğunu belirtti. Bunlardan biri, diğer partilerin dışarıdan destek verdiği azınlık hükümeti. Diğeri ise koalisyonunu Arap milletvekilleri veya diğer kampan ayrılacak isimlerle genişletmek. Seçim gecesi Eisenkot, seçmenlerin "değişimi seçtiğini" söylemişti.

Değişim bloku ve Arap partileri birlikte 67 sandalyeye sahip. Anadolu, Arap partilerin bloka resmen dahil olmadığına ve muhalefet liderlerinin onlarla iş birliği konusunda görüş ayrılığı içinde olduğuna dikkat çekti.

Ra'am lideri Mansur Abbas, daha önce kısa ömürlü bir koalisyona katılmıştı ve AFP'nin aktardığına göre bunu yeniden yapmaya istekli olduğunu söylüyor. Muhalefet kampındaki bazı partiler buna karşı çıkıyor. Golan perşembe günü Abbas ile görüştü ve Anadolu'nun aktardığına göre Değişim bloku liderlerini tutumlarını yeniden gözden geçirmeye çağırdı. Lieberman, Arap partilerin yer aldığı bir hükümete karşı.

Ortak Liste'den Yusuf Ceberin, AFP'ye göre hükümete katılmadan Eisenkot'u mecliste destekleyeceğini söyledi. Ceberin X'te yazdığı mesajda değişimin "Yahudi-Arap ortaklığıyla gerçekleşeceğini" belirtti.

Al Jazeera, hem Netanyahu'nun hem de Eisenkot'un Ra'am ve Ortak Liste ile çalışmayı dışladığını bildirdi. Al Jazeera, Times of Israel'e atıfta bulunarak Eisenkot'un yalnızca İsrail'i Yahudi ve demokratik bir devlet olarak tanıyan partileri değerlendireceğini aktardı. Bu partilerin ayrıca Bağımsızlık Bildirgesi'nin değerlerini benimsemesi ve tüm İsraillilere yönelik millî hizmeti desteklemesi gerekecek. Al Jazeera'ya göre Eisenkot, Arap listelerin bu koşulları karşılayıp karşılamadığını henüz açıklamadı.

Arka plan

Al Jazeera'nın anlattığı sürece göre Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, bir hükümet kurmak için en uygun konumda olan adayı seçiyor. Adayın yaklaşık 28 günü var ve bu süre uzatılabilir. Aday başarısız olursa Herzog başka bir aday seçebilir. Bu da başarısız olursa, 61 milletvekilinin görevi bir Knesset üyesine vermesi için cumhurbaşkanına başvurabileceği 21 günlük bir süre başlar. Bunların hepsi sonuçsuz kalırsa İsrail yeniden seçime gider. AFP, Herzog'un yeni bir oylamadan her koşulda kaçınılması gerektiğini söylediğini aktardı.

AFP, olası olmayan ortaklıklara ilişkin bir emsal de hatırlattı. 2020'de Netanyahu ve merkez isim Benny Gantz başbakanlığı dönüşümlü olarak paylaşmayı kabul etti, ancak düzenleme bir yıl sonra çöktü. AFP ayrıca Netanyahu'nun 2015 ve 2021'de Arap partilerine yaklaştığını belirtti.

Al Jazeera, koalisyon görüşmelerinin sürdüğünü bildirdi. Görüşmelerin ayrıntıları kamuoyuna açıklanmadı.