BM soruşturma komisyonu: İsrail Batı Şeria'da insanlığa karşı suç işledi, Gazze'de soykırım sürüyor

KUDÜS — BM Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu, pazartesi günü yaptığı açıklamada, İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'da insanlığa karşı suçlar işlediğini ve ABD'nin aracılık ettiği ateşkese rağmen Gazze'de hâlâ soykırım işlemeye devam ettiğini belirtti. İsrail bu tespitleri reddediyor.

Rapor, Doğu Kudüs dahil işgal altındaki Filistin toprakları ve İsrail hakkında hazırlanan BM Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu'ndan geliyor. Al Jazeera'ye göre rapor, 7 Ekim 2023'ten Eylül 2026'ya kadar olan dönemi kapsıyor.

Komisyonun tespitleri

Komisyon, Batı Şeria'da İsrail makamlarının ve güvenlik güçlerinin yok etme, işkence, tecavüz ve diğer cinsel şiddet suçlarını insanlığa karşı suç olarak işlediğini belirtti. Komisyon ayrıca, ulusal kökene, ırka ve etnik kökene dayalı ayrımcılık gerekçesiyle zulüm suçuna da dikkat çekti; bu ayrımcılığın "özünde" bu gerekçeler olduğunu ifade etti.

Komisyona göre, sürekli yerleşimci şiddetiyle desteklenen İsrail askeri operasyonları, sivillere yönelik "yaygın ve sistematik bir saldırı" niteliğinde. Komisyon, makamların 7 Ekim 2023'te Hamas'ın öncülüğünde gerçekleştirilen saldırının ardından bölge sakinlerini topluca cezalandırmayı amaçladığını söyledi.

Rapora göre Batı Şeria'da hava saldırılarından kaynaklanan ölümlerde keskin bir artış yaşandı. Rapor, 2008 ile 6 Ekim 2023 arasında bu yolla altı Filistinlinin öldüğünü, 7 Ekim 2023 ile 30 Eylül 2026 arasında ise 254 kişinin hayatını kaybettiğini belirtiyor.

Arab News'e göre rapor, işkencenin, tecavüzün ve üreme hakkını ihlal eden şiddetin Filistinlileri yerinden etmek ve boyun eğdirmek için kullanıldığını da ortaya koyuyor. Rapor, İsrail güçlerinin Batı Şeria'da çocukları bilerek öldürdüğünü ve sakat bıraktığını, bunun yaşa dayalı bir zulüm olarak nitelendirildiğini belirtiyor.

Komisyon, Ocak 2025'ten bu yana süren askeri operasyonların Batı Şeria'da 1967'den bu yana yaşanan en büyük yerinden edilmeye yol açtığını açıkladı. Komisyona göre Ağustos ayı itibarıyla 34.176 Filistinli hâlâ yerinden edilmiş durumda.

Komisyon Başkanı Srinivasan Muralidhar şunları söyledi: "Batı Şeria'da Filistinli sivillerin bilerek öldürülmesi ve yaralanması ile evlerin yıkılması, İsrail'in sorumluluğu reddetmekte ısrar etmesiyle birleşerek Filistinlileri yok etme ve yerinden etme ve yaşanamaz koşullar dayatma yönünde daha geniş bir stratejinin parçasını oluşturuyor."

Gazze ve ateşkes

Komisyon, Gazze'de İsrail güçlerinin geçen yılki ekim ayında yürürlüğe giren ateşkesten bu yana "soykırım niteliğinde eylemler" işlemeyi sürdürdüğünü belirtti. Komisyon ateşkesi "sözde" olarak nitelendirdi. Eylemlerin Filistinlileri "bütünüyle veya kısmen" yok etmeyi amaçladığını söyledi.

Muralidhar, İsrail'in Gazze'deki toprak kontrolünü genişletmesinin, sarı hat olarak bilinen hattın yakınına gelen veya bu hattı geçen Filistinli sivilleri öldürmeye ve yaralamaya devam ettiğini söyledi. Hat, İsrail kontrolündeki bölgeleri toprakların geri kalanından ayırıyor. Arab News'e göre hat, İsrail askeri kontrolündeki doğu Gazze'yi, Filistin nüfusunun sıkıştırıldığı batıdan ayırıyor.

Gazze'deki tıbbi yetkililer, pazartesi günü bölge genelindeki İsrail hava saldırılarında en az beş Filistinlinin öldüğünü açıkladı. Al Jazeera'ye göre bunlardan birinin yedi yaşındaki bir kız çocuğu olduğu belirtildi. Al Jazeera ayrıca Gazze Sağlık Bakanlığı'nın savaşta en az 74.500 kişinin öldüğünü bildirdiğini aktardı. Bakanlığa göre savaş, bölge nüfusunun neredeyse tamamını yerinden etti.

Komisyon, çatışmanın kök nedenlerini 1947-48 savaşına kadar izledi. Komisyon, o tarihten bu yana İsrail'in topraklarını genişletmeye ve Filistinlileri zorla yerinden etmeye çalıştığı sonucuna vardı. Bu bilgi Arab News'e aittir.

Muralidhar, "Filistinlilerin nüfusunu en aza indirirken mümkün olan en fazla toprağı ele geçirmek" eyleminin İsrail'in "sömürgeci politikalarından" kaynaklandığını söyledi. Ayrıca, "Filistin devletliliğini İsrail'in varlığına yönelik bir tehditle eşitleme" girişimlerinin, Filistinlilerin kendi kaderini tayin hakkını hayata geçirmeye yönelik uygulanabilir çabaları engellediğini belirtti.

Filistin Yönetimi eleştirildi

Rapor ayrıca Filistin güçlerinin ihlallerini de inceledi. Al Jazeera ve Arab News'e göre rapor, Filistin Yönetimi'nin muhalif sesleri yükseltenleri hedef aldığını tespit etti. Komisyon, gazetecilere ve insan hakları savunucularına yönelik öldürme ve yaralama olaylarının sivil toplumun alanını giderek daralttığını belirtti.

İsrail'in yanıtı

İsrail'in Cenevre'deki misyonu raporu, "İsrail Devleti'ni şeytanlaştırmaya ve varlığını suç olarak göstermeye yönelik bir yanlış bilgilendirme kampanyası" olarak nitelendirdi. Bir açıklamada uluslararası topluma, "bu çarpıtmaları reddetmeye, komisyonun tespitlerini geri çevirmeye ve derhal feshedilmesini talep etmeye" çağrıda bulundu.

Arab News'in aktardığına göre Associated Press, İsrail'in hem soykırım iddiasını hem de cinsel saldırı iddialarını reddettiğini bildirdi. Haberde, İsrail'in raporun yayımlanmasının ardından hemen yanıt vermediği belirtildi. AP ayrıca rapordaki iddiaları bağımsız olarak doğrulayamadığını açıkladı.

Arab News'e göre Muralidhar, raporu bu hafta BM Genel Kurulu'nun Üçüncü Komitesi'ne sunacak.

Guterres açıklaması

Quds News Network, Telegram'daki bir paylaşımında, BM Genel Sekreteri António Guterres'in işgal altındaki Batı Şeria'da "etnik temizlik hayaletinin" daha da büyüdüğü uyarısında bulunduğunu bildirdi. Kanala göre Guterres, İsrail yerleşimlerinin genişlemesine, Filistinli ailelerin yerinden edilmesine ve yerleşimci saldırılarındaki artışa dikkat çekti. Bu paylaşım doğrulanmış değil. Kaynak metinde Guterres'in bu sözleri ne zaman veya nerede söylediği belirtilmiyor; incelenen haber raporlarının hiçbiri bu sözlere yer vermiyor.

Arka plan

Komisyonun üç üyesi var. Komisyon, 2021'de BM İnsan Hakları Konseyi tarafından kuruldu. Al Jazeera'nin belirttiğine göre komisyon BM'nin tamamı adına konuşmuyor.

Komisyon ilk olarak Eylül 2025'te, 7 Ekim saldırılarını izleyen savaş sırasında İsrail'in Gazze'de soykırım işlediği sonucuna vardı. İsrail bu tespiti reddetmişti.

Güney Afrikalı eski Yüksek Mahkeme yargıcı Navi Pillay, geçen kasıma kadar komisyona başkanlık etti. Al Jazeera, Pillay'in bu ay Nobel Barış Ödülü'nü kazandığını bildirdi. İsrail, 1967'den beri Batı Şeria'yı işgal altında tutuyor.