Lula, Brezilya'da dördüncü kez cumhurbaşkanı seçildi; ikinci turda Flavio Bolsonaro'yu yendi

SAO PAULO — Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, ülkenin seçim mahkemesinin açıkladığına göre, 25 Ekim Pazar günü yapılan cumhurbaşkanlığı ikinci turunda dördüncü kez kazanarak Senatör Flavio Bolsonaro'yu dört milyondan fazla oy farkla yendi.

Sandıkların neredeyse tamamı kapandığında Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE), Lula'nın geçerli oyların yüzde 51,76'sını, Bolsonaro'nun ise yüzde 48,24'ünü aldığını bildirdi. Bu rakamlar, Bogota'dan haber veren Antara'ya göre açıklandı. BBC Bangla da aynı yüzdeleri verdi.

Bolsonaro sonucu kabul etmedi. Antara ve BBC Bangla'nın aktardığına göre, Bolsonaro seçimin iptalini istedi. Al Jazeera ise Bolsonaro'nun, seçim gününde Yüksek Mahkeme Yargıcı Cristiano Zanin'in verdiği iki saatlik oy verme süresi uzatmasını "kabul edilemez" olarak nitelendirdiğini bildirdi. Al Jazeera'ye göre her iki aday da ek oy verme süresi talep etmişti. BBC Bangla, Bolsonaro'nun sonucu kabul etmeyi reddettiğini ve sonucun iptal edilmesini talep ettiğini aktardı.

Antara ve BBC Bangla'ya göre Lula'nın görev süresi 5 Ocak 2027'de başlayacak.

İlk turdan dönüş

Antara'nın aktardığına göre, Bolsonaro 4 Ekim'deki ilk turda yüzde 47,03 ile önde bitirdi; Lula ise yüzde 45,16 aldı. Ajans, Brezilya'nın 1989'da iki turlu sistemi benimsemesinden bu yana ilk turda ikinci olup ikinci turu kazanan ilk aday olduğunu Lula'nın yaptığını belirtti.

Antara, sonuçlar gelirken yarışın çekişmeli olduğunu bildirdi. Lula'nın üstünlüğü, büyük şehirlerden ve nüfusun yoğun olduğu kuzeydoğudan gelen oyların sayılmasıyla arttı.

BBC Bangla, üç hafta içinde Lula'nın sonucu tersine çevireceğini çok az kişinin beklediğini belirtti. Aynı kanala göre sokak mitingleri ve yoğun bir sosyal medya kampanyası geri dönüşünde etkili oldu. Arab News sonucu; anketlere, geleneğe ve daha geniş bir iktidar karşıtı havaya ters düşen bir sürpriz olarak tanımladı. Haber sitesi, sonucun Latin Amerika'daki sağcı seçim zaferleri serisini durdurduğunu da ekledi.

Flavio Bolsonaro, 45 yaşında olup eski Cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro'nun en büyük oğludur. Antara, sonucun ailenin cumhurbaşkanlığına dönme girişimini sona erdirdiğini aktardı.

Al Jazeera'nin yayımladığı bir Associated Press fotoğraf altyazısına göre Lula ve yardımcı adayı Geraldo Alckmin, Sao Paulo'daki zafer mitinginde destekçilerine seslendi.

Al Jazeera Arabic haber kanalının Telegram'daki bir paylaşımında, Lula'nın seçimin "yalanlar, söylentiler ve sahte haberler ekseninin yenilgisi" olduğunu söylediği aktarıldı. Paylaşım yalnızca bir başlıktan ibaretti. Bu haber, ifadenin tam metnini ya da bağlamını bağımsız olarak doğrulamadı.

Uluslararası tepkiler

Al Jazeera'nin bildirdiğine göre birçok ülkenin liderleri ve siyasetçileri Lula'yı tebrik etti.

Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum X'te şunu yazdı: "Yaşasın demokrasi, Brezilya halkı kazandı." Kanada Başbakanı Mark Carney, Lula'ya iki ülke arasındaki ilişkileri ilerlettiği için teşekkür etti. Carney, Kanada ve Brezilya'nın bu fırsatı "onları daha da güçlendirmek için değerlendirmesi" gerektiğini yazdı.

Şili Devlet Başkanı Jose Antonio Kast, Lula'yı tebrik etmek için telefonla görüştüğünü söyledi. Kast, X'te iki ülkenin ekonomik entegrasyon ve bölgedeki organize suçla mücadele konularında birlikte çalışacağını belirtti. Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel ise X'teki bir paylaşımında zaferi "tarihi" olarak nitelendirdi.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, düzenli basın toplantısında Pekin'in Lula'yı tebrik ettiğini söyledi. Guo, Çin'in "ortak geleceğe sahip bir Çin-Brezilya topluluğunun inşasını ilerletmek için Brezilya ile çalışmaya hazır" olduğunu ifade etti. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov ise Lula'nın ikili ilişkilere ve BRICS ülke grubuna büyük katkılar yaptığını, Moskova'nın bunun devamını umduğunu söyledi.

ABD'de tepkiler siyasi çizgiye göre ayrıştı. Senatör Bernie Sanders, Lula'yı "olağanüstü yeniden seçilme zaferi" olarak nitelendirdiği sonuç nedeniyle tebrik etti. New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani X'te şunu yazdı: "Birleşmiş halk asla yenilmeyecek!" Kaliforniya Valisi Gavin Newsom'un medya ofisinin yaptığı açıklamada, Newsom'un demokrasiyi savunma konusunda ortak tutum sergileyen Brezilya ve dünyadaki ortaklarla durmaktan "gurur duyduğu" belirtildi.

Kongre Üyesi Ro Khanna da X'te bir paylaşım yaptı.

"Dünyanın dört bir yanındaki insanlar aşırılığa karşı direniyor. Lula Brezilya'da olduğu için kazandılar." — Ro Khanna, ABD Kongre Üyesi

Khanna ayrıca Başkan Donald Trump'ın "sonuçlara saygı göstermesi ve Brezilya seçimlerini baltalamaması gerektiğini" ekledi.

Donald Trump Jr., iki saatlik süre uzatmasını gerekçe göstererek sonucu eleştirdi. Brezilya'da muhafazakâr bir hükümet bunu yapsaydı, "Amerika'daki ana akım basının herkesinin aklını yitireceğini" söyledi.

Quds News Network'ün Telegram'daki bir paylaşımında, Flavio Bolsonaro'nun İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu tarafından kendisiyle ilgilenildiği, Netanyahu'nun ilk turdan sonra onu telefonla arayıp İsrail'e davet ettiği iddia edildi. Bu haber için incelenen materyalde bu iddiayı doğrulayan başka bir kaynak yoktu.

Arka plan

BBC Bangla'nın aktardığına göre, eski bir metal işçisi olan Lula, ilk kez 1989'da cumhurbaşkanlığına aday oldu. Ocak 2003'ten Aralık 2010'a kadar iki dönem görev yaptı. Antara, Lula'nın 2022'de üçüncü kez kazandığını belirtti. Yeni dönem dördüncü, görevden uzak kaldıktan sonra ise üçüncü dönemi olacak.

BBC Bangla, Lula'nın hem iç hem dış alanda kısıtlamalarla karşı karşıya olduğunu söyledi. Aynı kanal, gelecek Kongre'yi Brezilya'nın demokratik döneminin en sağcı Kongresi olarak nitelendirdi. Yayın organına göre seçmenlerin yüzde 48'den fazlası Bolsonaro'yu seçti; bu da ülkenin hâlâ derin biçimde bölünmüş olduğunu gösteriyor.

Yayın organı, Lula'nın ayrıca Trump yönetiminin düşmanca tutumuyla başa çıkmak zorunda kalacağını bildirdi. BBC Bangla'ya göre Trump, Flavio Bolsonaro'yu açıkça desteklemedi; ancak Kolombiya ve Honduras'taki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde sağcı kazananları destekledi. Quds News Network paylaşımında, Bolsonaro'nun kampanyasında Trump'a yakınlığını öne çıkardığını ve Trump yönetiminin Brezilya'ya yüksek gümrük vergileri uyguladığını belirtti.

BBC Bangla'ya göre Bolsonaro, Brezilya'yı Washington'a yaklaştıracağını vaat etti. Lula ise ABD'yi seçime müdahale etmemeye çağırdı ve Brezilya'nın asla "başkasının arka bahçesi" olmayacağını söyledi.

BBC Bangla, Brezilya'nın sağcı bir hükümeti olmayan tek büyük Güney Amerika ülkesi olduğunu belirtti. Arjantin, Şili ve Kolombiya'da muhafazakâr liderler bulunuyor. Yayın organı ayrıca Brezilya'nın dünyanın en büyük ikinci nadir toprak mineral rezervine sahip olduğuna dikkat çekti.

Çevre örgütleri, Jair Bolsonaro döneminde Amazon'da ormansızlaşma ve yangınların rekor seviyelere ulaştığını belirtti; BBC Bangla'ya göre bu örgütler oğlunun seçimi kazanması hâlinde çevre politikalarının gevşeyeceğinden endişe ediyor.

BBC Bangla ayrıca Jair Bolsonaro'nun önceki bir seçim sonucunu devirme planı nedeniyle 27 yıl hapis cezasına çarptırıldığını bildiren daha eski bir habere de bağlantı verdi. Bu haber Eylül 2025 tarihlidir.